Chủ doanh nghiệp tư nhân có phải nộp thuế TNCN không? Tìm hiểu quy định mới nhất 2026, trường hợp miễn thuế và các khoản thu nhập phải kê khai. Cập nhật Luật 109/2025.
Doanh Nghiệp Tư Nhân Là Gì?
Theo Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp tư nhân (DNTN) là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp.
Đặc điểm pháp lý quan trọng của DNTN:
- Mỗi cá nhân chỉ được thành lập một doanh nghiệp tư nhân
- Chủ DNTN không được đồng thời là thành viên hợp danh hoặc chủ hộ kinh doanh
- DNTN không có tư cách pháp nhân — chủ và doanh nghiệp là một
- Về thuế: DNTN nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), không phải thuế TNCN đối với lợi nhuận kinh doanh
Đây chính là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để hiểu tại sao chủ DNTN lại có nghĩa vụ thuế TNCN khác với người lao động thông thường.
Chủ Doanh Nghiệp Tư Nhân Có Phải Nộp Thuế TNCN Không?
Câu trả lời ngắn: Không phải nộp thuế TNCN đối với lợi tức kinh doanh
Căn cứ pháp lý: Khoản 3 Điều 3 Thông tư 111/2013/TT-BTC (được sửa đổi bởi khoản 6 Điều 11 Thông tư 92/2015/TT-BTC) quy định rõ:
Không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN từ đầu tư vốn đối với lợi tức của doanh nghiệp tư nhân và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ.
Lý do: DNTN đã phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trên lợi nhuận kinh doanh. Nếu tiếp tục đánh thuế TNCN lên phần lợi nhuận này, sẽ tạo ra tình trạng đánh thuế hai lần (double taxation) — điều mà pháp luật thuế Việt Nam không cho phép.
Ví dụ cụ thể:
Chị Lan là chủ DNTN kinh doanh quần áo. Năm 2025, doanh nghiệp có lợi nhuận trước thuế là 500 triệu đồng.
- DNTN nộp thuế TNDN: 500 triệu × 20% = 100 triệu đồng
- Lợi tức còn lại chị Lan nhận: 400 triệu đồng
- Chị Lan có phải nộp thêm thuế TNCN trên 400 triệu này không? → KHÔNG
Bảng Tóm Tắt: Phải Nộp Hay Không Phải Nộp?
| Loại Thu Nhập | Phải Nộp Thuế TNCN? | Ghi Chú |
|---|---|---|
| Lợi tức từ kinh doanh DNTN | ❌ KHÔNG | Đã nộp thuế TNDN |
| Tiền lương từ làm việc nơi khác | ✅ CÓ | Khai báo bình thường |
| Cổ tức, lợi nhuận đầu tư vốn (nơi khác) | ✅ CÓ | Thuế suất 5% |
| Chuyển nhượng vốn, cổ phần | ✅ CÓ | Thuế suất 0,1% hoặc 20% |
| Trúng thưởng | ✅ CÓ | Thuế suất 10% |
| Thu nhập từ thừa kế, quà tặng | ✅ CÓ | Trên 10 triệu/lần |
| Chuyển nhượng bất động sản | ✅ CÓ | 2% trên giá chuyển nhượng |
Các Khoản Thu Nhập Chủ DNTN Vẫn Phải Nộp Thuế TNCN
1. Thu Nhập Từ Tiền Lương Tại Nơi Khác
Nếu chủ DNTN đồng thời làm việc hưởng lương tại một công ty khác (theo hợp đồng lao động), khoản tiền lương này phải nộp thuế TNCN theo biểu thuế lũy tiến bình thường.
Ví dụ: Anh Minh vừa là chủ DNTN, vừa là giám đốc điều hành được thuê tại Công ty ABC với lương 30 triệu/tháng → Thu nhập 30 triệu này phải nộp thuế TNCN.
2. Thu Nhập Từ Đầu Tư Vốn Tại Nơi Khác
Nếu chủ DNTN góp vốn vào công ty khác (công ty cổ phần, TNHH nhiều thành viên…) và nhận cổ tức/lợi nhuận → Phải nộp thuế TNCN theo thuế suất 5%.
3. Thu Nhập Từ Chuyển Nhượng Vốn, Cổ Phần
Khi chủ DNTN chuyển nhượng phần vốn góp tại doanh nghiệp khác hoặc bán cổ phiếu → Phải nộp thuế TNCN.
4. Thu Nhập Từ Bất Động Sản, Trúng Thưởng, Thừa Kế
Tất cả các khoản thu nhập này đều thuộc diện chịu thuế TNCN theo quy định chung, không có ngoại lệ cho chủ DNTN.
Quy Định Mới 2026: Điểm Thay Đổi Quan Trọng
⚠️ Lưu ý cập nhật quan trọng: Luật Thuế TNCN mới (Luật 109/2025/QH15) chính thức có hiệu lực từ 01/07/2026 với một số thay đổi đáng chú ý.
Điểm mới 1: Kê Khai Thuế TNCN Chuyển Sang Quý
Từ Quý 2/2026, theo Nghị quyết 66.16/2026/NQ-CP, bãi bỏ kê khai thuế TNCN theo tháng, tất cả doanh nghiệp chuyển sang kê khai theo quý (mẫu 05/KK-TNCN), không phân biệt quy mô doanh thu.
Điều này ảnh hưởng đến chủ DNTN có nhân viên: Thay vì kê khai thuế TNCN hàng tháng, nay chỉ cần kê khai 4 lần/năm.
Điểm mới 2: Biểu Thuế Lũy Tiến Rút Còn 5 Bậc
Luật 109/2025/QH15 điều chỉnh biểu thuế lũy tiến từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, giúp đơn giản hóa tính toán.
Điểm mới 3: Ngưỡng Doanh Thu Miễn Thuế
Theo sửa đổi ngày 24/4/2026, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới mức Chính phủ quy định (tối đa dưới 3 tỷ đồng/năm) sẽ không phải nộp thuế TNCN từ hoạt động kinh doanh — áp dụng cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, không áp dụng cho DNTN đã đăng ký pháp nhân
So Sánh DNTN Và Công Ty TNHH 1TV Về Thuế TNCN
Đây là điểm nhiều người nhầm lẫn. Thực ra, cả hai loại hình đều được hưởng quy tắc tương tự:
| Tiêu chí | Doanh nghiệp tư nhân | Công ty TNHH 1TV (cá nhân làm chủ) |
|---|---|---|
| Nộp thuế TNDN? | ✅ Có | ✅ Có |
| Lợi tức chịu thuế TNCN? | ❌ Không | ❌ Không |
| Có tư cách pháp nhân? | ❌ Không | ✅ Có |
| Chủ sở hữu chịu trách nhiệm | Vô hạn (toàn bộ tài sản) | Hữu hạn (trong vốn góp) |
| Có thể rút vốn tự do? | ✅ Có thể điều chỉnh vốn | ❌ Phải qua thủ tục pháp l |
Kết Luận
Tóm lại, về nghĩa vụ thuế TNCN của chủ doanh nghiệp tư nhân:
✅ Không phải nộp: Lợi tức, lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh của DNTN (đã nộp thuế TNDN)
⚠️ Vẫn phải nộp: Các khoản thu nhập khác như tiền lương tại nơi khác, cổ tức đầu tư, chuyển nhượng vốn/BĐS, trúng thưởng, thừa kế…
Để đảm bảo tuân thủ đúng quy định và tránh rủi ro bị truy thu, chủ DNTN nên chủ động phân loại rõ các nguồn thu nhập và tham khảo chuyên gia kế toán thuế khi có phát sinh phức tạp.
