Từ ngày 01/7/2026, Thông tư 89/2026/TT-BTC hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định 253/2026/NĐ-CP đã bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến việc kê khai thuế TNCN. Trong đó, một nội dung được nhiều người lao động và kế toán quan tâm là quy định về cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công trực tiếp khai thuế với cơ quan thuế.
Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp những nội dung đáng chú ý từ văn bản pháp luật mới để người nộp thuế dễ dàng áp dụng đúng quy định.
1. Thông tư 89/2026/TT-BTC có gì mới?
Thông tư 89/2026/TT-BTC là văn bản hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế 2025 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP về đăng ký thuế, khai thuế và quản lý thuế nói chung, không phải văn bản hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân (văn bản đó là Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC). Vì vậy khi tra cứu, người nộp thuế cần phân biệt rõ: TT89/2026 quy định thủ tục khai thuế, còn NĐ253/2026 và TT87/2026 quy định cách tính thuế TNCN.
Riêng đối với cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công, điểm c khoản 1 Điều 22 Thông tư 89/2026 quy định cụ thể các trường hợp phải khai thuế TNCN theo quý trực tiếp với cơ quan thuế, thay vì để đơn vị chi trả khấu trừ và khai thay.
2. 4 nhóm đối tượng phải trực tiếp khai thuế TNCN theo quý
Theo điểm c khoản 1 Điều 22 Thông tư 89/2026/TT-BTC, các trường hợp sau phải tự khai thuế TNCN theo quý với cơ quan thuế:
| STT | Đối tượng | Đặc điểm |
| 1 | Cá nhân cư trú/không cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công do tổ chức quốc tế, đại sứ quán, lãnh sự quán tại Việt Nam trả | Đơn vị chi trả chưa thực hiện khấu trừ thuế |
| 2 | Cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công do tổ chức, cá nhân trả từ nước ngoài | Thu nhập phát sinh nhưng nguồn trả ở nước ngoài |
| 3 | Cá nhân không cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh tại Việt Nam do tổ chức nước ngoài chưa đăng ký thuế tại Việt Nam chi trả | Tổ chức trả thu nhập không có mã số thuế Việt Nam |
| 4 | Cá nhân khi chuyển nhượng cổ phiếu thưởng, cổ phiếu ESOP (mua giá ưu đãi theo chương trình lựa chọn cho người lao động) | Trừ trường hợp tổ chức đã khấu trừ và nộp thay |
Nếu bạn không thuộc 1 trong 4 nhóm trên, nghĩa vụ khai thuế TNCN vẫn do đơn vị chi trả thu nhập (doanh nghiệp bạn đang làm việc) thực hiện như thông thường, bạn không cần tự khai theo quý.
3. Hồ sơ khai thuế TNCN trực tiếp gồm những gì?
Theo quy định trong văn bản pháp luật mới, quy trình thực hiện gồm các bước cơ bản:
Hồ sơ khai thuế TNCN theo quý đối với 4 nhóm đối tượng trên thực hiện theo mẫu biểu quy định tại điểm 7.1 Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 89/2026/TT-BTC, bao gồm:
- Tờ khai thuế thu nhập cá nhân theo mẫu áp dụng từ 01/7/2026 (thay thế mẫu cũ theo Thông tư 80/2021/TT-BTC)
- Tài liệu chứng minh khoản thu nhập phát sinh trong kỳ (hợp đồng lao động, sao kê chi trả, xác nhận thu nhập từ tổ chức nước ngoài…)
- Chứng từ liên quan để xác định số thuế phải nộp hoặc đã khấu trừ (nếu có)
💡 Lưu ý thực tế: Từ Quý 3/2026, các mẫu tờ khai cũ theo Thông tư 80/2021 chính thức được thay thế bằng mẫu mới theo Thông tư 89/2026. Kế toán và cá nhân cần cập nhật đúng mẫu mới để tránh bị trả hồ sơ.
4. Nộp hồ sơ ở đâu, bằng cách nào?
Cơ quan thuế tiếp nhận hồ sơ được xác định theo từng nhóm đối tượng cụ thể:
- Nhóm 1 (thu nhập từ tổ chức quốc tế/đại sứ quán/lãnh sự quán): cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức trả thu nhập
- Nhóm 2 (thu nhập trả từ nước ngoài): cơ quan thuế quản lý trực tiếp nơi cá nhân cư trú
- Nhóm 3 (thu nhập phát sinh tại VN, tổ chức nước ngoài chưa đăng ký thuế): cơ quan thuế quản lý trực tiếp nơi phát sinh thu nhập tại Việt Nam
- Nhóm 4 (chuyển nhượng cổ phiếu ESOP): cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức trả thu nhập, hoặc nơi cá nhân cư trú nếu tổ chức trả thu nhập ở nước ngoài
Hình thức nộp:
- Trực tiếp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh/xã
- Qua dịch vụ bưu chính công ích
- Trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia
5. Có phải quyết toán thuế TNCN theo năm không?
Có. Theo khoản 1 Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công, kể cả những người thuộc diện khai theo quý ở trên, vẫn có trách nhiệm quyết toán thuế TNCN theo năm. Với cá nhân đã khai theo quý tại một nơi, cơ quan thuế tiếp nhận hồ sơ quyết toán chính là cơ quan đã tiếp nhận hồ sơ khai quý trong năm đó.
6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Khai thuế TNCN trực tiếp là khai theo tháng hay theo quý? Theo Thông tư 89/2026/TT-BTC, 4 nhóm đối tượng nêu tại Điều 22 khai theo quý, không phải theo tháng.
Tôi làm việc cho công ty nước ngoài không có văn phòng tại Việt Nam, tôi có phải tự khai thuế không? Có, nếu công ty chi trả thu nhập cho bạn từ nước ngoài và chưa khấu trừ thuế, bạn thuộc nhóm 2 hoặc nhóm 3 và phải tự khai theo quý.
Nhận cổ phiếu ESOP có phải khai thuế ngay không? Không. Cá nhân nhận thưởng cổ phiếu chưa phải nộp thuế ngay tại thời điểm nhận. Nghĩa vụ khai thuế phát sinh khi chuyển nhượng cổ phiếu cùng loại.
Mẫu tờ khai cũ theo Thông tư 80/2021 còn dùng được không? Từ kỳ khai thuế Quý 3/2026, cần chuyển sang mẫu mới theo Thông tư 89/2026/TT-BTC.
Kết luận
Thông tư 89/2026/TT-BTC đã quy định rõ 4 nhóm đối tượng phải trực tiếp khai thuế TNCN theo quý, gắn với cơ quan tiếp nhận hồ sơ và mẫu biểu cụ thể. Người lao động có thu nhập từ tổ chức quốc tế, thu nhập trả từ nước ngoài, hoặc từ cổ phiếu ESOP nên rà soát ngay xem mình có thuộc diện phải tự khai hay không, đồng thời cập nhật mẫu tờ khai mới để áp dụng đúng từ kỳ Quý 3/2026.
Cần tư vấn chi tiết hơn về nghiệp vụ kế toán thuế theo quy định mới? Tìm hiểu khóa Kế toán trưởng tích hợp AI tại ACAC Academy để cập nhật đầy đủ các Thông tư, Nghị định có hiệu lực từ 01/7/2026.
