Thông tư 109/2026 là văn bản quan trọng quy định quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế, thay thế toàn bộ Thông tư 10/2021/TT-BTC trước đây. Bài viết tổng hợp đầy đủ nội dung Thông tư 109/2026/TT-BTC: phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, quy định đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn, các trường hợp được miễn môn và hiệu lực thi hành.
Tóm tắt nhanh
| Nội dung | Thông tin |
|---|---|
| Văn bản thay thế | Thông tư 10/2021/TT-BTC |
| Ngày có hiệu lực | 24/7/2026 |
| Số nhóm nội dung chính | 03 nhóm (đánh giá năng lực; cập nhật kiến thức; kiểm tra hoạt động) |
| Số môn đánh giá năng lực | 02 môn (Pháp luật về thuế; Kế toán) |
| Điều kiện đạt môn thi | Từ 50/100 điểm hoặc từ 5/10 điểm |
| Thời hạn bảo lưu kết quả môn đã đạt | 36 tháng kể từ tháng công bố kết quả |
| Thời gian chuyển tiếp cho nhân viên đại lý thuế đang hoạt động | Đến hết 31/12/2026, không phải chứng minh giờ cập nhật kiến thức |
1. Thông tư 109/2026 quy định về hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế như thế nào?
Theo Điều 1 Thông tư 109/2026/TT-BTC, Thông tư quy định quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế theo Luật Quản lý thuế 2025 (Luật số 108/2025/QH15), gồm 03 nhóm nội dung chính:
- Đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế;
- Cập nhật kiến thức của người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế;
- Kiểm tra hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế.
Đối tượng áp dụng của Thông tư 109/2026/TT-BTC
Theo Điều 2 Thông tư 109/2026/TT-BTC, đối tượng áp dụng không chỉ gồm đại lý thuế mà còn bao gồm:
- Đại lý thuế, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế;
- Người tham gia đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế;
- Người nộp thuế sử dụng dịch vụ làm thủ tục về thuế;
- Người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế;
- Công chức thuế, cơ quan thuế các cấp;
- Tổ chức xã hội nghề nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ làm thủ tục về thuế, dịch vụ tư vấn thuế;
- Các tổ chức, cá nhân khác có liên quan.
Định nghĩa dịch vụ làm thủ tục về thuế
Điều 3 Thông tư này xác định dịch vụ làm thủ tục về thuế là hoạt động của đại lý thuế, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế thực hiện các dịch vụ theo quy định tại điểm c khoản 5 Điều 40 Luật Quản lý thuế 2025.
Đồng thời, “người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế” gồm nhân viên đại lý thuế, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đủ tiêu chuẩn theo Điều 64 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
2. Người kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế phải đánh giá năng lực chuyên môn thế nào?
Một nội dung quan trọng của Thông tư 109/2026/TT-BTC là quy định về đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế — đây là điểm mới đáng chú ý nhất, chuyển từ cơ chế thi cấp chứng chỉ sang cơ chế đánh giá năng lực.
2.1. Ai được tham gia đánh giá năng lực?
Theo khoản 1 Điều 4 Thông tư 109/2026/TT-BTC, người tham gia đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế có thể là người Việt Nam hoặc người nước ngoài được phép cư trú tại Việt Nam từ 12 tháng trở lên.
Người tham gia phải đáp ứng các tiêu chuẩn:
- Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;
- Có bằng tốt nghiệp đại học trở lên thuộc ngành, chuyên ngành kinh tế, thuế, tài chính, kế toán, kiểm toán, luật;
- Hoặc có bằng tốt nghiệp đại học trở lên thuộc chuyên ngành khác, nhưng tổng số đơn vị học trình, tín chỉ hoặc tiết học của các môn kinh tế, tài chính, kế toán, kiểm toán, thuế, phân tích hoạt động tài chính đạt từ 7% trở lên trên tổng số học trình, tín chỉ hoặc tiết học của cả khóa học.
2.2. Đánh giá những nội dung gì?
Theo Điều 7 Thông tư 109/2026/TT-BTC, việc đánh giá năng lực gồm 02 môn:
| Môn | Nội dung |
|---|---|
| Pháp luật về thuế | Quản lý thuế; Thuế GTGT; Thuế TNDN; Thuế tiêu thụ đặc biệt; Thuế TNCN; Thuế tài nguyên; Các loại thuế khác; Phí và lệ phí thuộc ngân sách nhà nước |
| Kế toán | Luật Kế toán; Chuẩn mực kế toán; Chế độ kế toán áp dụng cho doanh nghiệp; Chế độ kế toán áp dụng cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; Các văn bản pháp luật khác về kế toán |
Bài đánh giá có thể thực hiện trên giấy hoặc trên máy tính, theo hình thức tự luận hoặc trắc nghiệm bằng tiếng Việt. Thời gian làm bài cho mỗi môn từ 60 phút đến 180 phút, tùy theo hình thức đánh giá.
2.3. Môn đánh giá năng lực bao nhiêu điểm thì đạt?
Theo điểm b.5 khoản 2 Điều 8 Thông tư 109/2026/TT-BTC, môn đánh giá năng lực được xác định đạt yêu cầu nếu:
- Đạt từ 50 điểm trở lên theo thang điểm 100; hoặc
- Đạt từ 5 điểm trở lên theo thang điểm 10.
Kết quả môn đã đạt được bảo lưu 36 tháng tính từ tháng công bố kết quả đánh giá hoặc kết quả phúc khảo.
Người đạt kết quả theo quy định tại Điều 8 và thực hiện cập nhật kiến thức theo Chương III Thông tư này được xác định đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn theo điểm a khoản 2 Điều 64 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
3. Trường hợp nào được miễn môn đánh giá năng lực kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế?
Điều 9 Thông tư 109/2026/TT-BTC quy định một số trường hợp được miễn môn pháp luật về thuế, miễn môn kế toán hoặc miễn cả hai môn.
Miễn môn pháp luật về thuế
Người đã có thời gian làm việc trong ngành thuế có thể được miễn môn pháp luật về thuế nếu đáp ứng đồng thời các điều kiện:
- Đáp ứng điều kiện về thời gian giữ ngạch, thời gian làm công tác quản lý thuế;
- Không bị kỷ luật hành chính từ hình thức khiển trách trở lên trong 24 tháng trước khi nghỉ hưu, thôi việc;
- Đăng ký xét miễn trong thời hạn 36 tháng kể từ tháng nghỉ hưu, thôi việc.
Miễn môn kế toán
Khoản 2 Điều 9 quy định miễn môn kế toán đối với một trong các trường hợp, bao gồm:
- Người tốt nghiệp đại học, sau đại học thuộc ngành kế toán, kiểm toán và có thời gian làm kế toán, kiểm toán 60 tháng liên tục trở lên tính đến thời điểm đăng ký xét miễn;
- Người đã đạt yêu cầu các môn kế toán tài chính, kế toán quản trị nâng cao và còn trong thời gian bảo lưu tại kỳ thi cấp chứng chỉ kế toán viên, kiểm toán viên do Bộ Tài chính tổ chức.
Miễn cả 2 môn (pháp luật về thuế và kế toán)
Theo khoản 3 Điều 9, được miễn cả hai môn đối với người:
- Có chứng chỉ kiểm toán viên hoặc chứng chỉ kế toán viên do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp;
- Hoặc có thời gian làm việc trong ngành thuế tối thiểu 10 năm liên tục và đáp ứng các điều kiện cụ thể về ngạch, thời gian công tác quản lý thuế, kỷ luật và thời hạn đăng ký xét miễn.
Bảng tổng hợp điều kiện miễn môn
| Trường hợp miễn | Điều kiện chính |
|---|---|
| Miễn môn pháp luật về thuế | Đủ thời gian giữ ngạch/công tác quản lý thuế; không kỷ luật trong 24 tháng trước nghỉ hưu/thôi việc; đăng ký trong 36 tháng |
| Miễn môn kế toán | Tốt nghiệp ngành kế toán/kiểm toán + 60 tháng kinh nghiệm liên tục; hoặc còn bảo lưu kết quả thi chứng chỉ KTV/KiTV |
| Miễn cả 2 môn | Có chứng chỉ kiểm toán viên/kế toán viên; hoặc ≥10 năm công tác ngành thuế liên tục + điều kiện kèm theo |
4. Thông tư 109/2026/TT-BTC có hiệu lực từ khi nào?
Theo Điều 16 Thông tư 109/2026/TT-BTC, Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 24/7/2026 và thay thế Thông tư 10/2021/TT-BTC về hướng dẫn quản lý hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế.
Quy định chuyển tiếp
- Đối với nhân viên đại lý thuế đang hoạt động trước thời điểm Thông tư 109/2026/TT-BTC có hiệu lực (trước 24/7/2026): được tiếp tục hoạt động đến hết ngày 31/12/2026 mà không phải chứng minh số giờ cập nhật kiến thức.
- Từ năm 2027 trở đi: nếu tiếp tục hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế, nhân viên đại lý thuế phải cập nhật kiến thức theo quy định mới.
- Giấy chứng nhận điểm thi, giấy chứng nhận điểm phúc khảo được cấp theo Thông tư 10/2021/TT-BTC tiếp tục được bảo lưu trong thời hạn 36 tháng tính từ tháng công bố kết quả thi hoặc kết quả phúc khảo.
- Chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế đã được cấp theo quy định trước đây cũng được xác định có giá trị như đủ năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế theo Thông tư 109/2026/TT-BTC.
Các lưu ý quan trọng dành cho đại lý thuế và người hành nghề
- Nắm rõ mốc chuyển tiếp 31/12/2026: nhân viên đại lý thuế đang hoạt động cần chủ động chuẩn bị cập nhật kiến thức trước khi bước sang năm 2027, tránh bị gián đoạn hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế.
- Kiểm tra lại giá trị chứng chỉ, giấy chứng nhận cũ: chứng chỉ hành nghề, giấy chứng nhận điểm thi theo Thông tư 10/2021/TT-BTC vẫn còn giá trị sử dụng/bảo lưu theo quy định chuyển tiếp, không cần thi/đánh giá lại ngay.
- Rà soát điều kiện miễn môn trước khi đăng ký đánh giá: với người có kinh nghiệm công tác ngành thuế, kế toán, kiểm toán lâu năm, nên kiểm tra kỹ các điều kiện miễn môn tại Điều 9 để tránh phải tham gia đánh giá năng lực không cần thiết.
- Theo dõi đúng thời hạn đăng ký xét miễn: các trường hợp miễn môn đều có thời hạn đăng ký cụ thể (ví dụ 36 tháng kể từ tháng nghỉ hưu, thôi việc), cần nộp hồ sơ đúng hạn để không mất quyền lợi.
- Phân biệt rõ 2 mốc “36 tháng” khác nhau trong Thông tư: một là thời hạn bảo lưu kết quả môn đã đạt (Điều 8), hai là thời hạn đăng ký xét miễn môn pháp luật về thuế kể từ khi nghỉ hưu/thôi việc (Điều 9) — đây là hai thời hạn độc lập, không nhầm lẫn với nhau.
Câu hỏi thường gặp
1. Thông tư 109/2026/TT-BTC quy định về những nội dung chính nào? Thông tư quy định 3 nhóm nội dung chính: đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế, cập nhật kiến thức của người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế, và kiểm tra hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế.
2. Đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế gồm mấy môn? Gồm 2 môn: Pháp luật về thuế và Kế toán, có thể làm bài trên giấy hoặc máy tính, theo hình thức tự luận hoặc trắc nghiệm.
3. Môn đánh giá năng lực đạt bao nhiêu điểm thì được công nhận đạt yêu cầu? Đạt từ 50 điểm trở lên theo thang điểm 100, hoặc từ 5 điểm trở lên theo thang điểm 10. Kết quả được bảo lưu 36 tháng kể từ tháng công bố.
4. Thông tư 109/2026/TT-BTC có hiệu lực từ khi nào và thay thế văn bản nào? Có hiệu lực từ ngày 24/7/2026, thay thế Thông tư 10/2021/TT-BTC về hướng dẫn quản lý hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế.
5. Nhân viên đại lý thuế đang hoạt động trước 24/7/2026 có phải thi lại ngay không? Không. Nhân viên đại lý thuế đang hoạt động được tiếp tục hoạt động đến hết 31/12/2026 mà không phải chứng minh số giờ cập nhật kiến thức; từ năm 2027 mới phải thực hiện cập nhật kiến thức theo quy định mới.
Kết luận
Thông tư 109/2026/TT-BTC đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế, chuyển từ cơ chế thi cấp chứng chỉ sang cơ chế đánh giá năng lực, đồng thời mở rộng đối tượng áp dụng và bổ sung quy định cập nhật kiến thức bắt buộc. Đại lý thuế, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế cần nắm rõ các mốc thời gian chuyển tiếp và điều kiện miễn môn để chủ động tuân thủ đúng quy định mới từ 24/7/2026.
Đồng hành cùng ACAC Academy
Cập nhật văn bản pháp luật chỉ là bước đầu. Điều tạo ra khác biệt là biến quy định mới thành quy trình chuẩn, báo cáo chính xác và quyết định tài chính đúng lúc. ACAC Academy đồng hành cùng kế toán và CEO qua các chương trình sau:
- Kế toán trưởng: Khóa huấn luyện Kế toán trưởng dành cho kế toán muốn nâng tầm tư duy quản trị và tuân thủ pháp lý.
- Kế toán mới vào nghề: Khóa Kế toán tổng hợp thực hành trên nghiệp vụ và chứng từ thực tế.
- Ứng dụng AI: Khóa Kế toán trưởng tích hợp AI và Khóa ứng dụng AI cho tài chính kế toán để tự động hóa công việc lặp lại.
- CEO và chủ doanh nghiệp: Khóa huấn luyện quản trị tài chính – kế toán dành cho CEO giúp làm chủ con số, báo cáo tài chính và dòng tiền.
- Học trực tuyến: Hệ thống E-learning ACAC để học linh hoạt theo lộ trình.
Bạn muốn xem kết quả thực tế? Đọc câu chuyện học viên Nguyễn Thị Thảo tăng thu nhập từ 16 triệu lên hơn 20 triệu và câu chuyện học viên Cao Thị Ánh xây dựng hệ thống KPI cho từng phòng ban, hoặc xem thêm tại chuyên mục Case study.
Liên hệ tư vấn lộ trình học: hotline 0964.634.525 hoặc email hocvienacac@gmail.com.
CẬP NHẬT CÁC BẢN TIN THUẾ & KẾ TOÁN MỚI NHẤT tại đây:
- Fanpage Dành cho CEO và chủ hộ kinh doanh: https://www.facebook.com/hocvienceo.acac
- Youtube: https://www.youtube.com/@ACACAcademyTaichinhketoanceo
- Fanpage Kế toán trưởng ACAC: https://www.facebook.com/acac.academy
- Fanpage Chuyên gia Hòa Lê: https://www.facebook.com/cghoaleacac
- Group Zalo Chia sẻ kiến thức, cập nhật quy định pháp luật & Lịch Đào tạo/Hội thảo miễn phí: https://zalo.me/g/nxp0vkhm2ommqsy3xa0r
